जीवनात सोपं असं काही नसते. काही मिळवायचे असेल तर त्यासाठी बरीच मेहनत घ्यावी लागते.
MPSC राज्यसेवा परीक्षा सुद्धा म्हणावी तशी सोपी नाहीये. तर मग ह्या परीक्षेत सफल व्हायला काय करावं लागणार आहे?
सर्वात प्रथम तुमच धेय्य निश्चित करा, ते पूर्ण करण्यासाठी लागणारी मेहनत कोणत्या स्वरुपाची असायला पाहिजे हे मी सांगेन, ठीक आहे तर मग?
- सर्वात आधी हे नक्की करा की तुम्ही जो अभ्यास करत आहे तेच तुम्हाला व्हायचं आहे का?
- स्वप्न पाहण खूप सोपं आहे पण ते सिद्ध/पूर्ण करण्यासाठी खूप मेहनत व हिम्मत लागते आणि हे खूप कठीण काम आहे. दुसरे म्हणतात म्हणून MPSC च स्वप्न पाहण चुकीच आहे, तुमचं स्वतःचा तो निर्णय असावा लागतो.कारण त्यासाठी लागणारी मेहनत तुम्हालाच करावी लागणार असते. तुम्ही स्वतःच निर्णय घ्या, तुमची लायकी काय आहे हे तुमच्याशिवाय कोण जाणू शकतं?
- तुम्ही स्वत बघा की अश्या परीक्षेसाठी लागणारी मेहनत तुमच्या अंगी आहे का? तुमच्याजवळ तो सेल्फ-कोन्फिडेंस म्हणजेच आत्मविश्वास आहे का? सतत लागणारी दृढ इच्छाशक्ती आहे का?
- जर वरीलपैकी काही नसेल तर मग असा व्यक्ती असफल्तेन व्याकूळ होतो आणि मग निराशेच्या अंधारात बुडून जातो.
- पण जर तुमचा निर्णय तुमच्या मेहनती, आत्मविश्वासानं, दृढ इच्छाशक्तीन घेतलेला आहे अत्र मग निश्चिंत पुढे जा.
- सुयोग्य स्टडी मटेरियल निवडा आणि अभ्यासाला लागा. तुमची एनर्जी इकडे तिकडे वाया ना घालवता अभ्यासात घाला.
राज्यसेवा परीक्षेचा अभ्यास व्यापक/विस्तीर्ण (Wide Extensive ) व मोजकाच (Selective Intensive) असावा. पूर्व परीक्षेसाठी विस्तीर्ण स्वरूपाचा करावा व मुख्य परीक्षेसाठी सिलेक्तीव स्वरूपाचा करावा.
Continue….
पार्ट-II – upadted on 7th Oct 2016
- राज्यसेवा पूर्व आणि मुख्य परीक्षेच्या अभ्यासक्रमानुसार सर्व विषयांचा अभ्यास तर पूर्ण करावाच परंतु त्याव्यतिरिक्त चालू घडामोडींवर जास्त लक्ष केंद्रित करा. चालू घडामोडी कधीपासून बघाव्यात? पूर्व परीक्षेच्या एक वर्ष आधीपासून ! उदाहरणार्थ, २०१७ ची परीक्षा फेब्रुवारी किंवा एप्रिल मध्ये असू शकेल म्हणून मग १ जानेवारी २०१६ पासूनच्या सर्व घडामोडी वाचून समजून घ्या आणि त्यावर नोट्स तयार करा.
- परीक्षेत चालू घडामोडींवर कसे प्रश्न येतात ते २०१६ ची ही प्रश्नपत्रिका बघितल्यावर समजेल: Click HERE
- चालू घडामोडींसाठी कशी तयारी केली पाहिजे त्यासाठी ही लिंक वाचा: चालू घडामोडी – काय वाचायला पाहिजे?
- राज्यसेवा पूर्व आणि मुख्य परीक्षेच्या अभ्यासक्रमानुसार सर्व विषयांचा अभ्यास तर पूर्ण करण्यासाठी कमीतकमी एक वर्ष (पूर्व परीक्षेच्या आधी) लागेल हे लक्षात ठेवूनच आपलं धेय्य ठरवायचं. त्यानुसारच आपलं प्लानिंग करावं.
- येणारी राज्यसेवा परीक्षा द्यायची असेल तर मग आजपासूनच एक क्षणाचाही विलंब न लावता सुरुवात करा.
- दररोज कमीत कमी 10-12 तास अभ्यासाला द्या. मागील सात महिन्यांत काय घडले आहे त्याबद्दल सर्व माहिती शोधून काढा. कोणत्या मुद्द्यांवर प्रश्न येवू शकतात ह्याची लिस्ट बनवा. त्यावर माहिती गोळा करा. नोट्स बनवा.
- पूर्व परीक्षेचा अभ्यासक्रम बघून ६वी ते १२वी ची पुस्तके वाचून काढा. NCERTच्या पुस्तकांचे मराठी अनुवाद निघाले असून ते सुद्धा वाचून काढा.
- त्यानंतर प्रत्येक विषयावर advanced पुस्तके वाचून त्यांचे सुद्धा नोट्स काढा.
- हे सर्व करत असतांना, रिविजन करत रहा आणि मग सराव परीक्षा द्या (घरी बसून प्रश्न पत्रिका सोडवून पहा) आणि तेही वेळेच्या बंधनात राहूनच (ह्यालाच सराव परीक्षा म्हणता येईल ना !).
तुमचा मित्र व मार्गदर्शक,
Anil Dabhade
Director
AD’s IAS Academy
——————————————————————-
Web: http://www.anilmd.com
Blog: https://anilmd.wordpress.com
Call: 9987401168, 8698277829


sir mi d.t.ed chi student ahe maz graduation complet nye so mpsc exam sathi graduate asn compulsory aahe ka?
@निकिता, हो, डिग्री लागतेच.
ok thanku sir and graduation he regularch havye as kahi ahe ka? ki corresponds ne kel tr chalel ? bcz mi corresponds ne clg kel tr mla mpsc cha study krayela jast vel milel as mla vatt so regular clg degree nasel tr chalt ka?
@निकिता, चालेल पण ते YCMOU किंवा IGNOU चे असावे.
ycmou chalte ka mpsc la
@Amol, yes.
Sir,
mi 19 warshacha aahe.aani maze ekch swapn aahe.ki mala ips officer hoyache.
tya pramane mi study karayla surawat keley.sir mazi hi ecchha aahe ki tumhi mala madat karavi.
tumhi mala madat karal ashi aasha balgato.
viikram deshmukh
@विक्रम, ह्यासाठी युपीएससी ची सिविल सेवा परीक्षा द्यावी लागेल. ह्या लिंकवरील माहिती वाचून अभ्यासाला लागावे: https://anilmd.wordpress.com/other/12th-std-pass-students-should-prepare-this-way/
Sir maaje age 27 ahe mi mpsc exam det ahe pan yash nahi milat sir mala plz saanga ki mi exam sathi kasa plan karu ani konte books refer karu.
@वाल्मिक, अभ्यासक्रमानुसार ७० पुस्तके घ्यावीत आणि त्यांचा सखोल अभ्यास करावा (एक वर्ष लागेल). स्वत:चेच नोट्स बनवावेत. वेळोवेळी रिविजन करावी आणि मग सराव परीक्षा द्याव्यात. त्यासाठी http://www.anilmd.com चा वापर करावा. मुख्य परीक्षेचा अभ्यास अगोदर करावा आणि मग पूर्व चा. दोन्हींचा अभ्यास राज्यसेवा पूर्वपरीक्षा २०१५ च्या कमीत कमी ३ ते ४ महिने आधी पूर्ण करावा.
Sir,
I am Rakesh ,working in software company as software engineer. my wish that to give MSPC exam from childhood. I want to become the tahsildar so how to start study so that i will appear 2014 exam. I am strong in math, marathi and english.
which book i read to start the preparation of exam.?
Please help me …
I am waiting for you reply
@Rakesh, plz improve your English. How to study is explained on this page itself.
.sir, me t.y.b.com madhe shikat ahe ,mala mpsc exam dyaychi khup eccha ahe.tari mala kontya books cha study karava lagel.ani kiti vel karayla pahije
@अमृता, पूर्व परीक्षेच्या एक वर्षा-अगोदर तयारीला लागावे आणि दररोज कमीत कमी ३-४ तास सखोल अभ्यास करावा. पुस्तकांच्या लिस्ट साठी ई-प्रोस्पेक्टूस बघावे.
Hi sir mi sandip diplma 3yr la ahe
Mala mpsc chi tayari karaychi ahe pan jast information nahi
Sir plz mala required important books sanga plz
@संदीप, राज्यसेवा, पीएसआय/एस.टी.आय./सहाय्यक ह्या परीक्शेंसाठी डिग्री लागते. पुस्तकांच्या संपूर्ण लिस्ट साठी ई-प्रोस्पेक्ट्स बघावे: https://anilmd.wordpress.com/other/eprospectus/
hi sir..m studing in T.E Mechanical engg.plz sir i want total information about MPSC…PLZ SIR HELP ME….nd one more i have high capacity to crack this MPSC exa just help….ur guidance make me somthing……….
@Prashant, please don’t mind. I cannot make you something. Be the master of your own destiny. Plan very well and execute your plans then only you will succeed. Read this and start accordingly: https://anilmd.wordpress.com/other/12th-std-pass-students-should-prepare-this-way/
good morning sir,sir me mpsc denyasathi aatapasun stady kartoy,2013-2014me BA.2nd chalu aahe.plz margdarshn karave.
@विष्णू, २०१५ च्या परीक्षेची तयारी आता पासूनच चालू ठेवावी. पूर्व आणि मुख्यचा संपूर्ण अभ्यासक्रम पूर्ण करावा डिसेम्बर २०१४ पर्यंत आणि मग फक्त रिविजन करून सराव प्रश्न पत्रिका सोडवत राहावे.
sir. mi b pharmacy karto mala dy collectarch target ahe mazykade 4 yer ahe mi kasa study plan karu plz tell me
@Yuvraj, please read this and start preparation accordingly: https://anilmd.wordpress.com/other/12th-std-pass-students-should-prepare-this-way/
Sir Namaste
Me prakash sir Dokyat Kida MPSC ch basla ahe me tya sati finance job sodla ahe karan satat Transfar hot aste me atha Nanded madhe yak chota job karto karan ki Arthik pan adchan ahe me 31y age ahe mala 38y limit ahe sir MPSC Exam Result khop yel lagto ka ? sir Mal SSC..61% HSC..59% BA..60% ahe sir maze barec mitrane mala mantat ke agodar pasun hushar asawe lagte ugach mpsc hot nahi sir he khar ahe ka sir me BA Gharich abhys kela tari pass zalo sir plz plz plz mala mahite sanga sirClassLawayKa
@प्रकाश, मित्रा, थोडा उशीर केलास पण आताही योग्य ती तयारी करून ही परीक्षा देवू शकतोस. कोणी काहीही संगीतले तर त्याकडे लक्ष देवू नकोस आणि स्वत: ठाम राहून अभ्यासाला लाग. हो घरी बसूनही तयारी करू शकतोस. ह्या ब्लोग वर योग्य ती माहिती आहे. ही लिंक वाच आणि तयारीला लाग: https://anilmd.wordpress.com/2013/10/24/2014-success-mantra6-shortcut-is-injurious/
sir engg la ahe mla mpsc dyaychi ahe mi kashi tayari karu?
@Pravin, read this and start preparation accordingly: https://anilmd.wordpress.com/other/12th-std-pass-students-should-prepare-this-way/
ani he sarv tumi mala mjya imail id var pathval ka please sir.thanku so much sir. ani maji purn tyari ahe mehnat krnyachi phakt mala tumcha guidence and way of the study hava ahe ani kontya kontya books che study krychi vagere sarv and mala te pgp join kasa krych he pan sanga.thanku so much
@Amruta, for personal guidance, you need to join our NextGenPGP:https://anilmd.wordpress.com/courses/
Dear sir,
actually mala ata lagech exan nh dyaychi ahe mala adh vyavsthit tayari karychi ahe, suppose jar m adh 2 years vyavsthit tayari keli ani mag exam dili tar chalel ka ani kuthli exam den jast sop ahe actually mala psi aavdt pan mji uchi kami ahe ani tyasathi height lagte na. mag sir tumich sanga na k m kuthli exam deu becaouse i am working and financila condition is week. please help sir.
@Amruta, prepare for Rajyaseva/STI/Asst exam.
Hello sir,
sir majhe vay 27 varsh ahe.me geli 2 varsh mpsc cha abhyas kartoy.pan mhanav tas yash milat nahiye.majha english subject kacchha ahe.mala yogya margdarshanachi garaj ahe as mala vataty.
sir me konta class join karu?
Me thane jilhyatla ahe
@Prashant, you can consider joining our NextGenPGP: https://anilmd.wordpress.com/courses/
sir i have cracked engineering mains exam ani mala interview sathi prepare karayche ahe. it is my first attempt sir, tyamule mala kahich mahit nahi ki interview la kay prepare karayche. sir please guide me.
@Rohini, Congrats!!! Please read this to get an idea of what is expected in your Interview: https://anilmd.wordpress.com/psi-exam-2010-2011/important-information/expected-topics-psi-interview-2011/
Namskar sir, Mi D.T.Ed 2 varshala ahe mala samor B.A karun spardha pariksha dyaychi ahe ,ani tyasathi mala Punyala yene avshak vattoy paristiticha abhav aslya karnane mala parikshechi tayari karnya karita mala 2014 octomber part timtime job milel ka sir . karan mala mazhya zilhyachi tasech rastschi pragati sadhsvayachi ahe sir,yasathi mala tumchi madat havi ahe sir,pl…….
tumchach shisha
@नितेश, मित्रा, जिथे आहेस तिथेच राहुल सखोल अभ्यास केला तरीही तुझे सर्व स्वप्न पूर्ण करू शकतोस.
hello sir,
my name is Ankush
sir me BA 1 la open university ahe
sir mpsc sathi open university vale sudhha same astat ka?
@Ankush, yes.
sir m doing my B.Tech in electronics and telecommunication field…i want to crack the MPSC exam and get highest designation there….what shoukd i do sir..currently i am in second year.
@Pranav, your should read this and start preparation accordingly: https://anilmd.wordpress.com/other/12th-std-pass-students-should-prepare-this-way/
Ganesh Pawar
Namskar Sir Mi Tyba Made Mpsc Dev Shakto Ka
@Ganesh, if you are in TY this year then you can apply for 2014 exam.
नमस्कार सर,
PGP join केल्यावर जे study material provide केले जाते, ती पुस्तके soft. copies (Word किंवा PDF format)मध्ये उपलब्ध असतील का?
@डॉक्टर अजय, आम्ही ७०-८० पुस्तके, ५ मासिके एक वर्षभर देतो तर ते सर्व प्रिंटेड स्वरुपात आहेत. जर ते सर्व PDF format मध्ये असते तर कम्प्युटरवर इतक सर्व वाचण्यात तुमच्या डोळ्यांना त्रास झाला असता.
SIR,
-2 ha chachmyacha no.ahe. tari mala physical la kahi problem aeu shakato ka?
@विशाल, राज्यसेवा, एस टी आय, सहाय्यक परीक्षेत काही प्रोब्लेम येणार नाही.
mi tyba la gelo aahe mi mpsc deu shkto kaa
@अमित, २०१४ ची परीक्षा देता येईल.
Namste Sir….. Sir mala mpsc chi sti Exam Dyaychi ahe. ani mi TY Bcom external karat ahe ani jobhi karat ahe. he sagal karun mi study karu shakate asa maza confidence ahe. Pan sir me open cast madhe ahe ani open valyana hyat pradhanya nahi asa mala kalal he khar ahe ka pls mala saga.
@श्वेता, अस काही नाही, तयारीला सुरुवात करावी.
sir,
me tyba economics madhun kel aahe aani mpsc chi exam dyachi aahe pls pls mala margdrshan kara karan me 1st time exam denar ahe.
@Manju, please read all the information available here.
Sir mpsc sathi konkonti documents lagtat? tyavishyi margdarshan karal ka?
@आशु, एमपीएससी च्या वेब साईट वर उपलब्ध असलेली “सर्वसाधारण सूचना” ही पी.डी.एफ. वाचावी.
Dear Sir,
I am working in I.T. company also intrested for mpsc prepration. please guide me for managing study with my work.
@Arvind, you should devote 3 to 4 hours everyday for next 1 year. You may join our PGP that can be completed along with your job. Here are details:https://anilmd.wordpress.com/courses/pgps-2014/miracle-2014-pgps/
sir mala IAS vhayche aahe MPSC prikshe nantar upsc pariksha deta yete ka?ka direct upsc deta yete? Upsc cha sillybus mpsc peksha kiti vegla asto.mala upsc marathi tun dyaychi ahe. mi alpsankyank OBC catigiri cha vidyarthi aahe UPSC sathi kiti chance astat .
@सलीम, सर्व माहिती इथे उपलब्ध आहे. ती वाचून घ्यावी. अभ्यासक्रम चे comparison करावे. दोन्ही परीक्षा देता येतात. ओ.बी.सी. साठी ७ चान्स आहेत.
sory sir,mala maf kra yek prashn dusrya navane pathavlya baddale! mala vatle ki maza prashn yekach navane submit hot nahi mhanu mi yekch prashn dusrya navane pathvala. sory..sory..sory sir
@Salim, its OK. Just dont worry. You can put as many questions as you feel.
sir mi salim jar ka 5 te 6 varshat sillyabus badlel tar aatacha sillybus cha aabhyas (study) karnyacha fayda aahe ka? jar nasel tar upay sanga.
@सलीम, इतिहास, भूगोल, नागरिकशास्त्र, अर्थशास्त्र हे तसेच राहतील तर त्या विषयांचा अभ्यास करावा. एकच प्रश्न वेगवेगळ्या नावाने टाकू नये (हेमराज च्या नावानेसुद्धा टाकलेला आहे ना?).
sir mi aata 17 varshacha aahe mhanjech mi 23 varshacha honar to prayant syallabus badle ka nahi? MPSC che syallyabus dar kiti varshanni badalte?
@सलीम, हो अभ्यासक्रम बदलू शकतो येत्या ५ ते ६ वर्षात.
sir mi magasvrgiy aahe mhanun mla kami kimat asnare aani changli qwalitis asnare pustak sanga aani purn parikshesathi sadharan kiti kharch lagel pleas sir….
@सलीम, ह्या ब्लोग्वरून परीक्षेचा अभ्यासक्रम प्रिंट करून घ्यावा आणि जवळच्या बुक शोप (जेथे एमपीएससीची पुस्तके मिळतात) मध्ये जावून अभ्यासक्रमानुसार उपलब्ध असलेली पुस्तके मागवीत आणि तेव्हा जे जे पुस्तक हवे आहे ते ते पुस्तक विकत घ्यावे म्हणजे तुमच्या बजेटप्रमाणे तुम्हाला खर्च करता येईल.
namskar sir, mi aata 10th chi pariksha dili. sir ka mi aata pasun study la lagu shakto ka aani kasha prakare mi study karu he mazya e-mail ver pathava
@सलीम, ही लिंक वाचावी आणि त्याप्रमाणे तयारी करावी: https://anilmd.wordpress.com/other/12th-std-pass-students-should-prepare-this-way/
Sir mi srpf madhy nokaris ahe mala psi hoyacach ahe tysathi anubhavi margdarshak va mitranchi garaj ahe
@Mohan, please join our PGP and we will send you study material and guide you personally for the 2014 exam.
Sir,mi f.y.b.a.la ahe. Mala mpsc tun Deputy Collector chi post kadhaychi ahe tar sir mi kadhipasun study suru karu ani kuthli books study karu?
@हृषीकेश, अगोदर हे वाचावे आणि त्या प्रमाणे तयारीला लागावे: https://anilmd.wordpress.com/other/12th-std-pass-students-should-prepare-this-way/
namskar sir…. me sdhya b.a.t.y.la aahe, me krshisevak pdavr karyrat aslyane mla abhyasala kmi vel milto,mla kontya pustkatun kmit kmi velet abhyas purn krta yeil,mazi abhyasasathi ratr ratr jagnyachi tyari aahe. pan anubhavi vyktichya magrgdarshnachi garaj aahe.. tari aapn mahiti dyal ashi apexa aahe
@गोकर्णा, दररोज कमीत कमी ३ ते ४ तास अभ्यासासाठी द्यावेत आणि जास्तीत जास्त पुस्तकातून अभ्यास करावा. पुस्तकांची लिस्ट ई-प्रोस्पेक्ट्स मध्ये उपलब्ध आहे: https://anilmd.wordpress.com/other/eprospectus/
sir mala ya parikshanchi kahich mahiti naia pn mla mpsc madhech carriur karaychay plz mala guidence kara………
@राधा, ह्या ब्लोगवर सर्व माहिती उपलब्ध आहे तर ती वाचून घ्यावी.
SIR MALA STUDY KASA RARAVA HE SANGA KI MPSC CHI POST NIGEL
@विजय, मी लिहिलेलं MPSC Success Mantra – Te Complete Manual वाचावे.
sir mala psi sathi changali pustakache margadarsgan kara plz
i am just troubling
@गणेश, सर्व पुस्तकांची यादी आमच्या ई-प्रोस्पेक्ट्स मध्ये आहे:https://anilmd.wordpress.com/other/eprospectus/
sar. mala PSI hoyc aahe ty sathi unci ki sharirickcni chi at aahe kay.&v ty sathi konti book importent aahe
@Hrishi, हो, उंची कमीत कमी १६५ सेमी. असावी लागते व छाती ७९ सेमी व फुगवून ८४ सेमी लागते. पुस्तकांच्या लिस्ट साठी आमचे ई-प्रोस्पेक्टूस पहावे: http://anilmd.com/eprospectus/
Sir,mi f.y.b.com.la ahe. Mala mpsc tun rajyaseva chi exam daychi ahe tr sir mi kadhipasun study suru karu ani kuthli books study karu?
@Pranita, please read this and then start preparation accordingly: https://anilmd.wordpress.com/other/12th-std-pass-students-should-prepare-this-way/
thanks, for helping me
sir me mpsc exam deu shakatoka
me B sc fy la ahe
@Kapil, No. Please read this: https://anilmd.wordpress.com/other/12th-std-pass-students-should-prepare-this-way/
Sar mi 12th la ahe mala mpsc chi exam dyayachi ahe,mi kay karave…?
@अमिन, ही लिंक वाचावी: https://anilmd.wordpress.com/other/12th-std-pass-students-should-prepare-this-way/
Sir me eak graduate gruhini aahe mala mpsc main exam objective type zali ka tyachi mahiti havi aahe tasech pre aani main saathi lagnari books list mazya emailvar pathval ka thank u
@अपर्णा, हो मुख्य परीक्षेतील ४ पेपर्स ओब्जेक्तीव्ह आहेत व इंग्रजी आणि मराठी हे दोन पेपर मात्र डीस्क्रीप्तीव्ह आहेत. पुस्तकांच्या लिस्ट साठी ई-प्रोस्पेक्ट्स बघावे:https://anilmd.wordpress.com/other/eprospectus/
SIR…. aapale margdarshan far yogya aahe kuthalya hi samasyesathi…
sir, ekda purv parikshya pass jhalya ver main exam kadihi dili tar chalte ka?
@नीलिमा, नाही. त्याच वर्षाची मुख्य परीक्षा द्यावी लागते.
sir…..tuche margadarshan sarvasathi khupch upyogache ahe… .thank you for
Namaste sir, PSI / STI / ASST YA Exams Sathi Kahi Unchichi Kinwa Sharirik Chachnichi At Aste ka
@उमेश, हो फक्त पी.एस.आय. साठी असते. त्यासाठी “एम.पी.एस.सी. पी.एस.आय” ह्या मेनुखालील सर्व माहिती वाचून काढावी.
sir me atta ba sy madhye aahe ya sathi me atta pasun mpsc sathi kay karu
rajyasevaprikshya sathi syllabus kay ahe
@ज्योत्स्ना, त्यासाठी सर्व माहिती “एम.पी.एस.सी. राज्यसेवा” मेनुखाली उपलब्ध आहे. कृपया एक्स्प्लोर करावे.
@ज्योत्स्ना, अभ्यास्क्रमाप्राने तयारी करावी. ह्याबद्दल व्यवथित माहिती मी ह्या आर्टिकल मध्ये लिहून ठेवली आहे:https://anilmd.wordpress.com/other/12th-std-pass-students-should-prepare-this-way/
sir mi omkar sangave mi b.tech karat aahe ,sir hi mpsc chi nivad prakriya kasi asate he sanga.
@ओंकार, पूर्व परीक्षा, मुख्य परीक्षा आणि मग मुलाखत. ह्या पैकी कोणत्याही टप्प्यावर असफल झालात तर पुढील वर्षी पूर्व परीक्षेपासून सुरुवात करावी लागते. तुमचा फायनल स्कोर, उपलब्ध जागा व तुमची चोइस ह्यावर कोणते पद मिळेल हे ठरवल्या जाते.
very nice sir.
very nice good information to all of u sir .
Yes sir nice.
sir me ata bams 1st year la ahe me mpsc tun kahi na kahi karuch echite tya sathi me ata pasun kay karu
@Pooja, plz read this:https://anilmd.wordpress.com/other/12th-std-pass-students-should-prepare-this-way/